10/04/2020

Paaseieren, -klokken en -hazen

Met Pasen denken we allemaal aan de paasklokken, de paashaas en eitjes rapen in de tuin. Wij zetten de oorsprong van enkele rituelen op een rij.

Vanwaar dat paasei?

Door de eeuwen heen zijn er heel wat gebruiken samengegaan. Het paasfeest is dan ook een gekerstend lentefeest waarbij het inluiden van de lente centraal staat.

Sinds de prehistorie al staan eieren symbool voor levenskracht, de oneindigheid, kortom het begin van alles. Er gaan dan ook heel wat rituelen gepaard met eieren. Zo was het voor de Christenen bijvoorbeeld tijdens de vasten taboe om eieren te eten. Dit kon opnieuw bij Pasen. Zelfs na het opheffen van het verbod om eieren te eten tijdens de vastentijd, bleef het eten ervan voornamelijk verbonden met Goede Vrijdag en Pasen.

Ook het op zoek gaan naar eieren is reeds eeuwenoud. Het is van oorsprong een magische handeling die staat voor het opwekken van de levenskracht van de lente. Ook het kleuren van eieren was in verschillende heidense culturen een magische handeling. Voorouders geloofden dat door het versieren van het ei ze de ‘krachten activeerden’. Ook katholieken en protestanten versieren reeds eeuwen de eieren.

Recent ontstond het gebruik om gekleurde eieren te hangen aan takken van een krulhazelaar en die dan verder te versieren met linten.  

Wat met de paasklokken?

Paasklokken zijn een katholiek gegeven. Op Witte Donderdag vliegen ze naar Rome om de paaseieren op te halen. Omdat de klokken weg zijn, luiden ze niet tot en met Stille Zaterdag. Op Paasnacht keren ze terug om die ochtend de eieren in de tuinen achter te laten voor de kinderen. Dit verhaal werd vroeger verteld aan de kinderen die te klein waren om de verrijzenis van Jezus te begrijpen.

En de paashaas dan?

De protestanten wilden niet naar de ‘katholieke klokken’ verwijzen bij Pasen, daarom werd de paashaas op het einde van 17de eeuw voor het eerst vermeld als de brenger van de paaseieren. Pas aan het einde van de 19de eeuw werd hij echt aanvaard.

Hazen werden al duizenden jaren vereerd omwille van hun voorplantingsvermogen, ontembare wildheid en snelheid. Volgens sommigen was de haas oorspronkelijk zelfs een vogel die door een godin was omgetoverd tot een viervoeter.  Daardoor kon hij zelf eieren leggen, achter struiken weliswaar. Dit verklaart waarom kinderen op zoek gaan naar verstopte eieren in de tuin.

En jij?

Ga jij met de kinderen ook paaseitjes rapen dit jaar?. Misschien gebruik je een andere manier om ze bij de grootouders eitjes te zoeken, misschien via een videogesprek? Laat het ons weten en post jouw foto met #bokrijk en #maakhetthuismee. Vrolijk Pasen!

Bron: Een jaar vol feesten. Oorsprong, geschiedenis en gebruiken van de belangrijkste jaarfeesten door Bart  Lauvrijs, Antwerpen 2004.