10/04/2020

De betekenis van de Goede Week

Katholieken noemen de week voor Pasen de Goede Week. Dit een belangrijke week en het hoogtepunt van de vastenperiode. Bijna elke dag in deze week heeft een betekenis, van Witte Donderdag tot Stille Zaterdag en van Palmzondag tot Pasen. Ontdek de unieke betekenis van de dagen in de Goede Week!

Palmtakjes op Palmzondag

Palmzondag is de eerste dag van de Goede Week. Het is de dag waarop Jezus op een ezel Jeruzalem binnenkwam. Volgens het volk was hij de Messias en hij werd als een koning behandeld. De palmtakken waarmee de mensen Hem toen verwelkomden, zijn nu een symbool voor de Kerk.

De palmtakjes van Palmzondag werden vroeger op diverse plekken opgehangen:

  • Binnenshuis, bevestigd aan een kruisbeeld.
  • Op boerderijen in de stal(len).
  • Op de hoeken van velden en akkers.

Men geloofde dat dit algemene voorspoed en bescherming bood (tegen ziekten van mens en dier, brand, blikseminslag…).

Tradities rondom de palmtakken

Bij het aanbrengen van een palmtakje werden verzen opgezegd. Dit vers werd bijvoorbeeld opgezegd bij velden en akkers:

Ik zegen hier mijn koorn tegen den bliksem en den doorn

en tegen de meiden en knechten dat zij in mijn koren niet vechten

Ik plant u hier in den dauw des hemels en de vettigheid der aarde

dat God u zegene en beware

De palmtakken werden vervolgens bewaard tot de dagen voor de vasten van het jaar daarop. Ze werden verbrand en gebruikt om op Aswoensdag (het begin van de vasten) de assenkruisjes uit te delen

Kalfsdag, een dag van stro

De maandag van de Goede week wordt “Kalfsdag of kalfsmaandag” genoemd. Wie als laatste op school aankwam werd een kalf genoemd. Hij/zij kreeg enkele slagen met een vod, dat ook een ‘kalf’ genoemd werd. Het slaan was eerder een symbolische daad om het kind tegen onheil te beschermen.

Een ander gebruik van deze dag is dat men van stro een kalf maakte en verbrandde. Hiermee werd het einde van de winter ingeluid.

De dinsdag van de Goede Week

Op de derde dag van de Goede week gebeurde er niets bijzonders, dit is dus een gewone dinsdag.

Schorsendag, het verraad van Judas

Woensdag is Schorsendag. Op deze dag verraadde Judas Jezus. Men staakte (schorste) het spinnen uit ‘vrees’ dat ze de touwen sponnen waar Jezus mee vastgebonden zou worden.

Witte Donderdag: het begin van de ‘paasdriedaagse’

De ‘paasdriedaagse’ begint met Witte Donderdag waarbij het Laatste Avondmaal herdacht wordt. Tijdens de misviering van die dag werden de kerkklokken traditioneel zeer uitbundig geluid. Dit was het ‘teken’ dat de klokken naar Rome vertrokken om de paaseieren te halen. Na dit uitbundige luiden zwegen de klokken tot en met Stille Zaterdag - want de klokken waren dus weg!

Andere tradities van Witte Donderdag:

  • Het voornaamste kruisbeeld in de kerk wordt bedekt met een witte doek.
  • Het altaar wordt ontbloot ofwel volledig leeggemaakt. Dit staat symbool voor de eenzaamheid van Jezus in de Hof van Olijven waar hij, na het Laatste Avondmaal, gearresteerd werd op aanwijzen van Judas. Na zijn arrestatie nemen de soldaten hem zijn kleding af en dobbelen ze erom. Het tabernakel op het altaar, dat anders altijd gesloten is, wordt geopend.
  • De godslamp in de kerk wordt gedoofd. Deze lamp brandt gewoonlijk als teken van Gods permanente aanwezigheid, evenals alle andere kaarsen.

De paashaas die we tegenwoordig zo goed kennen was oorspronkelijk een Duitse traditie en kwam vooral voor in protestantse gebieden, die hadden geen binding met Rome.

Goede Vrijdag: de sterfdag van Jezus

Op Goede Vrijdag werd Jezus ter dood veroordeeld door Pontius Pilatus, de Romeinse gouverneur van de (Romeinse) provincie Judea. Jezus droeg het kruis de Calvarieberg op en werd hieraan genageld.

Op deze dag dooft men alle kaarsen, want Goede Vrijdag is de enige dag in de Goede Week dat er geen eucharistie wordt gehouden. Om drie uur ‘s middags, het tijdstip waarop Jezus volgens de bijbel stierf, vindt in alle kerken de Kruisweg plaats. Men staat dan stil bij de verschillende ‘staties’ van het lijden van Jezus.

Stille Zaterdag: een dag van wachten

Stille Zaterdag is de voorlaatste dag van de Goede Week. Dit is een dag van wachten en oorverdovende stilte, want Jezus ligt in het graf achter een zware steen. Tijdens de enige mis van de dag wordt de nieuwe paaskaars gewijd. Vandaag de dag wordt er op Stille Zaterdag geen misviering meer gedaan, maar vroeger wel. Stille Zaterdag werd toen beschouwd als het einde van de vasten.

Pasen: de verrijzenis van Christus

Op Pasen herdenkt men de verrijzenis van Christus. Het is een belangrijk christelijke feest en een vreugdefeest bij uitstek.

Tijdens de Paastijd vinden veel bedevaarten plaats. Deze periode wordt gezien als hét moment om  de Almachtige of een heilige om een gunst te vragen.

In dezelfde periode werd vroeger het begin van de lente gevierd. De paasvuren of vreugdevuren die in sommige streken worden ontstoken, combineren dit oude gebruik met de viering van Pasen. Men gelooft dat: ‘Wanneer het vuur de akkers kan verlichten, dan zullen ze het volgende jaar niet van vruchtbaarheid verstoken blijven’.