Object in de Kijker - Speelgoedkeuken

Speelgoedkeuken

Van 19 oktober 2018 tot 31 augustus 2019 kon je een van onze collectiestukken, een speelgoedhaardkeuken, bezichtigen tijdens de tentoonstelling ‘Kids Menu. Een grote geschiedenis van kleine eters’!. 

Lees meer

De collectie- en depotwerking heeft de speelgoedhaardkeuken met inventarisnummer B.2010.00440 uit het geklimatiseerde depot gehaald en het een reinigingsbeurt gegeven.

De speelgoedhaardkeuken bestaat uit meerdere onderdelen, namelijk een houten keuken met rondom een doek; 21 losse metalen stukken: kookgerei, haardattributen en een kruisbeeld; drie stukken in keramiek: twee sierborden en één pot met oor.

Miniaturen van alledaagse voorwerpen als speelgoed voor kinderen komen veelvuldig voor. Bij archeologische vondsten uit de eerste agrarische nederzettingen werden miniatuurobjecten gevonden. Of deze eerste miniaturen (datering vóór 3000 BC) een speelfunctie dan eerder een sacrale functie hadden, is niet te achterhalen.

Het nabootsen van de volwassenwereld is echter tijdloos en universeel. In verschillende culturen en in periodes zijn veelvuldig miniatuurobjecten terug te vinden die als spelobject werden aangewend.

We vermoeden dat het speelgoed ‘huisgemaakt’ is.  De schouw is naar alle waarschijnlijkheid door de eigenaar zelf in elkaar gestoken. De objecten zijn een soort van aarde- en koperwerk dat in de jaren 1960 frequent werd verkocht in souvenirwinkels om uit te stallen in zogenaamde ‘letterbakken’. Wellicht heeft iemand deze speelgoedhaardkeuken zelf geassembleerd voor zijn of haar kinderen.

De bekleding van de schouwmantel, met rood/wit geruit textiel dat werd vastgehecht met punaises, wijst in de richting van ‘homemade’. Het gordijntje is op maat gemaakt en met de hand genaaid (het decoratieve plooitjeswerk), de zoom werd machinaal omgestikt met een eenvoudige stikmachine.  De koperen stukken zijn verder niet te identificeren omdat ze geen merktekens hebben. De haard werd met fijne nageltjes geassembleerd. De decoratieve ‘stenen’ schouwmantel werd met de hand geschilderd. Mogelijk werd de haard op basis van het eigen voorbeeld in huis gemaakt.

Verder onderzoek naar de bordjes Delfts aardewerk leverde de volgende interessante gegevens op. De fabriek werd opgericht in Gouda, in het kroningsjaar van koningin Wilhelmina, 1898. Dit verklaart de naam Regina. De aardewerkfabriek werd gesloten in 1979, wat als terminus ante quem kan begrepen worden voor een mogelijke datering.

Delfts aardewerk wordt courant gebruikt als merknaam voor allerlei blauwwit keramische decoraties. Vele objecten gemerkt met ‘Delft’ zijn dus eigenlijk helemaal geen origineel Delfts aardewerk. Dit aardewerk heeft een verschijningsvorm significant gelijkend op Delfts aardewerk, maar het is niet in Delft vervaardigd. In dit geval werd het aardewerk in Gouda gemaakt.

De plaatsnaam Delft ging in de 19de en 20ste eeuw rond als handelsmerk voor gelijkaardige producten. Zo is het ook de merknaam Regina vergaan, dat een duidelijk voorbeeld is van niet-Delftse merken met Delft in hun signatuur.

Gegevens over het voorwerp: 

  • Instellingsnaam: Openluchtmuseum Bokrijk

  • Objectnummer: B.2010.00440

  • Objectnaam:  speelgoedhaardkeuken

  • Vervaardiger: De haard en schouwmantel zijn naar alle waarschijnlijkheid vervaardigd door de schenker, of familie van de schenker.

  • Datering: van 1960 tot 1970

  • Afmetingen: hoogte: 30 cm; lengte: 24,5 cm; breedte: 13,5 cm

  • Verwerving: geschonken in 2010

  • Standplaats: geklimatiseerde depot Openluchtmuseum Bokrijk