Object in de Kijker - Weefgetouw

Biografie van een weefgetouw

BIOGRAFIE VAN EEN WEEFGETOUW

Het Openluchtmuseum Bokrijk bezit een relatief omvangrijke collectie kleding, huishoudelijk textiel en objecten om ze te vervaardigen (weefgetouwen, naaimachines, spinnenwielen, …).

In totaal omvat de deelcollectie kleding en textiel circa 2742 items. Zo ook acht weefgetouwen, waarvan een met een heel bijzondere geschiedenis.


Van Ulbeek over Sint-Truiden naar …

Het weefgetouw in kwestie blijkt te zijn gebouwd in Ulbeek door een zekere Jean Govaerts, de zoon van een linnenwever en een kleermaakster. Het werktuig, door hem ontworpen en gerealiseerd in 1860[1], kwam terecht in een psychiatrisch ziekenhuis, het PC Ziekeren in Sint-Truiden. Deze instelling draaide grotendeels op haar eigen gesloten economie, zonder toezicht van de bankencommissie. Men kan dus stellen dat ze de allure had van een eigen dorpsgemeenschap.

De inrichting was grotendeels zelfbedruipend. Zo werden de patiënten bij heel wat logistieke handelingen betrokken, zoals de kleermakerij, de schoenmakerij, de spinnerij, de boekbinding, de wasserij,…[2]

Uit bronnenmateriaal blijkt dat weven in de jaren 1920-1930 een belangrijke activiteit was in het toenmalige PC Ziekeren[3]. In 1929 waren er maar liefst 14 patiënten, onder leiding van een broeder en een leek, werkzaam in de weverij. In datzelfde jaar weefde men niet minder dan 13 761 meter stof om onder meer te verwerken als broeken, hemden en lakens[4].

…Bokrijk

In 1963 werd het weefgetouw door het museum aangekocht, waar het tot 2015 gepresenteerd werd in het Woonhuis uit Meeuwen. Datzelfde jaar werd het weefgetouw door de vaklui van de dienst Infrastructuur met uitzonderlijke precisie gedemonteerd, gerestaureerd en opnieuw opgebouwd in het Hooghuis uit Tessenderlo.

Dit vanwege de herbestemming van het Woonhuis uit Meeuwen, alsook in functie van het vakmanschap rond textiel dat Bokrijk sinds seizoen 2016 in het Hooghuis herbergt.

Datzelfde jaar weefden de Bokrijk-weefsters van eind juni tot en met begin september aan Pattern of time: een weefdoek van twintig meter lang, volledig handgemaakt en vervaardigd uit wol van de oude Belgische schapenrassen die terug te vinden zijn in het Openluchtmuseum.

De weefsters gebruikten de techniek van schering en inslag waarbij de schietspoel om het uur wisselde tussen zwarte en lichte wol. Tijdens de drukke uren werden de strepen smaller en omgekeerd[5].

In 2017 weefden de weefsters bijna 36 meter stof naar een ontwerp van Tim Van Steenbergen, vakcurator van BKRK Textiel. Hij inspireerde zich op de tekening van oud keukentextiel, wat tevens een patroon was dat voorkwam in kledij. De weefsters vertaalden dit naar een weefpatroon, namelijk een ruitvorm in blauw en rood. Nadien creëerde Tim Van Steenbergen met de stof kledij voor de collectie Tim Van Steenbergen voor Bokrijk.

Vanaf seizoen 2018 maakt het weefgetouw deel uit van BKRK Textiel, en werken de weefsters met een nieuw patroon op het weefgetouw, eveneens in samenspraak met Tim van Steenbergen.

Gegevens over het voorwerp:

  • Instellingsnaam: Openluchtmuseum Bokrijk

  • Objectnummer: B.1963.00554

  • Objectnaam: Weefgetouw

  • Vervaardiger: Jean Govaerts

  • Datering: 1860

  • Afmetingen: lengte: 230 cm, hoogte: 245 cm, breedte: 185 cm

  • Verwerving: aangekocht in 1963

  • Standplaats: Hooghuis Tessenderlo - #47

 

[1] Willem Driesen & Kamiel Stevaux, Wie was wie in Sint-Truiden? Bijdrage tot een biografisch woordenboek, Sint-Truiden, Stedelijke openbare bibliotheek, Trudonensia, 2011.

[2] Jaak Poncelet, Gewoon Bijzonder gewoon 175 jaar GGZ Sint-Truiden, in: Masster jaargang 6 nummer 1, februari 2017, p. 9, Sint-Truiden.

[3] Nu het Psychiatrisch Ziekenhuis Asster vanwege de fusie van het PZ Sancta Maria en het PC Ziekeren.

[4] Jaak Poncelet, De ontdekking van ons oud weefgetouw in Bokrijk, in: Assterisk jaargang 7 nummer 4, oktober 2017, p. 7, Sint-Truiden.

[5] Zie: http://bokrijk.be/nl/nieuws/2016/10/26/pattern-of-time.