Woonhuis Herenthout
Woonhuis Herenthout - #56

Bouwperiode: Late 17e eeuw | Afkomstig van: Herenthout | Naar Bokrijk gekomen in: 1957 | locatie in het museum: Kempen

Het gebouw en zijn verleden

Dit geïsoleerde gebouw maakt vroeger deel uit van de hoeve Zelse Schrans. Het draagt in de zijgevel het jaartal 1652. Dit verwijst vermoedelijk naar het tijdstip van een verbouwing. De steile dakhelling laat immers een veel vroegere bouwdatum veronderstellen. De voorgevel in baksteen is versierd met witgekalkte strepen die een landelijke nabootsing zijn van de natuurstenen speklagen in de steden.

Een onbekende geschiedenis

Over de geschiedenis van dit gebouw weten we heel weinig. Het gebouw komt uit Herenthout (Herentals) en werd de ‘Zelse Schrans’ genoemd. Het woord ‘schrans’ zou erop kunnen wijzen dat op de plek van het huis ooit een schans stond, een schuilplaats waar dorpsbewoners zich konden terugtrekken in tijden van oorlog. Maar andere aanwijzingen daarvoor zijn er niet.

Diamant in de Kempen

Eind 19e eeuw breidde de diamantbewerking uit naar de Kempen. De opgang van de diamantsector in Antwerpen zorgde voor werkgelegenheid op het omliggende platteland. Voor Kempense landbouwers was diamantbewerking veel winstgevender dan hun vroegere bijverdiensten, zoals klompenmaker, herbergier of bezembinder. Vooral in de jaren 1920 groeide het aantal kleine diamantwerkplaatsen in de Kempen sterk. In Herenthout bijvoorbeeld waren er in 1926 20 diamantfabriekjes. Daar werden diamanten geslepen, vaak in familieverband. De diamantslijpers werden meestal betaald per diamant. Onder andere door het slijpen van diamanten uit te besteden aan lageloonlanden ging de Kempense diamantnijverheid achteruit vanaf de jaren 1960.

Waarom heeft dit huis witte strepen?

De witte banden op de voorgevel zijn een imitatie van de versieringen in witte natuursteen bij grote boerderijen, herenhuizen en kastelen. Die banden heten ‘speklagen’. Ze doen namelijk denken aan de vetlaag bij spek. De voorgevel van dit huis bestond volledig uit baksteen. Door enkele stroken wit te kalken, werd de indruk gewekt dat er ook natuursteen werd gebruikt.