Langgevelhoeve-herberg 'De Kleinaert' Ulbeek
Langgevelhoeve-Herberg 'De Kleinaert' Ulbeek - #17

Bouwperiode: 17e eeuw | Afkomstig van: Ulbeek | Naar Bokrijk gekomen in: 1967 | locatie in het museum: Haspengouw

Het gebouw en zijn verleden

Dit gebouw is een langgevelboerderij (17de eeuw met latere verbouwing) in vakwerk. De hoeve valt op door haar dubbele dakbedekking: het hoogste stuk is bedekt met stro; later werd het uitgebreid met een door dakpannen bekroonde vleugel, met stal en schuur. De ruime keuken fungeerde tevens als gelagzaal van een kleine dorpsherberg. Tegen de woonvertrekken werden een schuurtje en een koestal gebouwd. Op het erf staat een varkensstal uit Kozen (19de eeuw).

Drinken in de keuken

In een typisch Haspengouws huis viel je niet met de deur in huis. Je kwam binnen in de ‘nere’ of inkom, van waaruit je het achtererf en de woonvertrekken kon bereiken. Net als in de Kempen was een boerderij onderverdeeld in een ‘keuken’ en een ‘kamer’. Wellicht was deze boerderij ooit een herberg. De grote keuken deed dienst als gelagzaal. Elk dorp had minstens 1 herberg.

Ulbeek, een dorp in Bokrijk

In dit deel van het museum zie je hoe een Haspengouws dorp er rond 1840 uitzag. Welke huizen stonden er? Waar? Als je hier rondwandelt, zie je de verschillende gebouwen die in een dorp voorkwamen: deze langgevelhoeve, enkele vierkantshoeves, eenvoudigere woningen, een schooltje, de kerk, … Als voorbeeld diende het dorp Ulbeek bij Wellen, in Zuid-Limburg. De boerderijen liggen hier net als in Ulbeek rond een groot rechthoekig dorpsplein met een drinkpoel. Alleen deze herberg-boerderij komt daadwerkelijk uit Ulbeek. De andere boerderijen rond het plein komen uit andere dorpen in Haspengouw.

Het café onder de kerktoren

De kerk en de overheid probeerden het alcoholgebruik aan banden te leggen. In veel gemeenten was biergebruik tijdens de mis verboden en moest de herberg zelfs verplicht sluiten. Na de mis gingen de dorpsbewoners wel op café en werd er wel bier gedronken. Herbergen hadden vaak een sluitingsuur, maar dat werd niet altijd opgevolgd.